EGUNA: Maiatzaren 19an

ORDUA: 9:45-14:00 ( + bazkaria)

LEKUA: Lazkaoko plazan batuko gara Lazkaomendira joateko.

AKUILARIA: Julen Gabiria

EGUNA: Apirilak 28

ORDUA: Lehen zatia: 11:00

Bazkaria

Bigarren zatia: Bazkalostean

LEKUA: Senpereko Oxtikenia

AKUILARIA: Luzien Etxezaharreta

Itxaro Bordaren bibliografia:

iturria: http://zubitegia.armiarma.com/egileak/00022.htm

• NARRAZIOA
  • Entre les loups cruels
    2001, Maiatz
• NOBELA
  • Basilika
    1984, Susa
  • Udaran betaurreko beltzekin
    1987, Txertoa
  • Bakean ützi arte
    1994, Susa
  • Amorezko pena baño
    1996, Susa
  • Bizi nizano munduan
    1996, Susa
  • %100 basque
    2001, Susa
  • Zeruetako erresuma
    2005, Susa
• POESIA
  • Bizitza nola badoan
    1984, Maiatz
  • Krokodil bat daukat bihotzaren ordez
    1986, Susa
  • Just Love
    1988, Maiatz
  • Bestaldean
    1991, Susa
  • Orain
    1998, Susa
  • XX. mendeko poesia kaierak - Itxaro Borda
    2000, Susa
  • Hautsak errautsa bezain
    2002, Maiatz
• SAIAKERA
  • Emakumeak idazle
    1984, Txertoa
  • Hiruko
    2003, Alberdania

Anjel Lertxundik, datorren astean akuilatuko duen eskola zein ildorantz joan daitekeenaren aurrerapena duzue honakoa. Gogoratu gure eskolara etortzea librea dela, gure ateak beti daudena zabalik.

Bidegurutzeko oihartzunak

Aleman literaturari buruzko gogoetak.

Eguna: Martxoak 10

Lekua: Azpeitia. Aitonenea aretoa.

Ordua: 10:00- 14.00

Read the rest of this entry »

BERBAGAIA: Julio Cortazar

EGUNA: Otsailak 10

ORDUA. 10:00-14.00

LEKUA: Euskaldunon Biltokia, Txantrea.

AKUILARIA: Jon Alonso

Read the rest of this entry »

EGUNA: 07-01-13

LEKUA: Gasteizko Hikaateneoa

ORDUA: 10:00- 14:00

GAIA: Lolita: literaturatik zinemara

AKUILARIA: Katixa Agirre

Gure hizketaldiak literaturatik zinemara egingo du bidaia, bidelagun berezi batekin: Lolita neskatoa. XX. mendeko nobela garrantzitsuaz gain, pertsonai mitiko baten sorburua da ere Nabokoven maisulana. 40ko hamarkadan idatzia, 50koan argitaratua, bere oihartzuna gure egunetara ere ailegatu da. Polemika gainetik kendu ezinik, batzuetan lagungarri, besteetan muga izan du eskandalu-keru hori.

Lolita, bere marko literarioa gainditu, eta gizarte-mito bilakatu da urteen poderioz. Masa komunikabideak dira egun mito sortzaile eta elikatzaile nagusiak. Lolita ere medio hauetan topatu du bizilekua, ikus-entzunezko medioetan bereziki, garatu egin da.

Nobelaren ernalkuntza eta gizarte-harrera aztertuko dugu, baina bereziki zentratuko gara gerora etorritako bere bi adaptazio zinematografikoetan. Bata 1962koa, bestea 1997koa. Arras ezberdinak izanda ere, Lolita-mitoa ulertzeko antzeko sentsibilitatea erakusten dute biek. Eta ekoiztua izan ziren garaiez ere asko esaten digute.

Nola adaptatu da Lolita ikus-entzunezko mediora? Nolakoa izan da bere metamorfosia? Nolako harrera izan du film bakoitzak? Zenbateraino gizarteak egin du bere mito hau? Horrelako eta antzeko galderak egingo ditugu. Erantzunak ezin dira ziurtatu.

Eskola jarraitu ahal izateko ez da beharrezkoa Lolita eleberria irakurri izana ezta bi filmak ikusi izana ere, baina gomendagarria da oso. Anagrama argitaletxeak atera zuen Lolita gazteleraz. Edozein bideoklubetan daude eskuragarri Lolita biak. Dena den, eskolan zehar pelikulen zatitxoak ikusiko ditugu, baita liburuaren pasarteren bat irakurri ere.

Gutxi gorabehera, hurrengo eskema jarraitzen saiatuko gara, klasean sortutako edozein ideiak edo iradokizunak forma-aldaketa ekar badezake ere.

1. Lolita mitoa. Zuretzat, zer/nor/non da Lolita?
2. Lolita idatzi eta tximeletak harrapatu. Nabokovek Lolita idatzi zuenekoa.
3. Argitaratzea abentura. Paristik datorren nobela zikin hori.
4. Best-seller eta lotsaizuna.
5. Nola gainditu zentsura 60eko hamarkadako Hollywooden.
6. Eta azkenik… Kubrick-en Lolita (1962). Honetarako hainbeste zalaparta?
7. Mitoa ugaltzen da.
8. Pederastia? Ze pederastia?
9. Adrian Lyne-en Lolita (1997). Amerikak ezin ikusiko duen filma.
10. Bertsio fidela (komeni denean).
11. Lolita eta 40etako krisialdia.
12. American Beauty eta Lolita posmodernoa.
13. Galderak, proposamenak, iruzkinak, ezadostasunak, kexak (egongo direlakoan).

Eguna: abenduak 16

Lekua: Oreretako Mikelazulo elkartea

Ordua: 10:00- 14:00

Gaia: Literatur kritikaz:zenbait terrorista

Akuilari: Markos Zapiain

Etorri gura duenarentzako ateak zabalik ditu gure Eskolak eta etortzeko asmoa baduzue bidali mezua arrekikili@gmail.com helbidera.

iturria: SUSA

Aitzin-solasa

Patri Urkizu
Andima Ibiñagabeitia «Elentxu», «Idoyaga», «Norbait» (Elantxobe 1906 - Caracas 1967) euskal idazleaz idatzirik dituzte Iñigo Ruizek (1992), Aintzane Arrietak (1994) eta Pako Sudupek (1997, 1999) zenbait liburu interesgarri eta, beraz, aitzin-solas honetan eskasean zerbait aurkituko lukeenak badaki zer egin, hauen lanetara jo edo hauek aipatu iturrietara, edo agian hobe litzatekeena, abertzale elantxobetarraren lanak irakurri.
Jon Miranderen Gutunak (1995) argitaratu nituenean itaundu zidaten: eta erantzunak ez al dituzu eman behar? Hutsune baten antzeko zerbait nabaritzen da gutun hauek irakurtzean; eta bai, hori geroxeagorako —erantzun nien—. Andimak euskaraz idatzitakoei garaia iritsi zaie. Gauza berdintsua gertatu zait ere Koldo Mitxelenarenak paratu ditudanean, eta hiruron artean zazpiehun gutun baino gehiago eskuartean dauzkadalarik, gero eta ohartuago nago gerra zibileko eta erbesteko urte haiek, euskal kulturaren katakunba eta erresistentziako une latz eta gogor haiek, Joan Mari Torrealdaik Francoren zentsurari buruz burutu lanetan (1999, 2000) ageri den bezala, ez zirela hain huts eta eskas gertatu, aldiz, neurri batean aberatsak eta dudarik gabe ahantzezinak izan zirela.

Read the rest of this entry »

EGUNA: Azaroak18
LEKUA: Hernani, Zinko-Enean, Agustinetako konbentuaren aurrean.
ORDUA: 10:00- 14:00
GAIA: N Etxaniz, A Ibiñagabeitia; euskal literatura erbestean
AKUILARI: Pako Sudupe

Horra Pako Sudupek eskola eguna baino lehen irakurtzeko bidali diguna. On egin:

Gerraondoko kultur giroa Euskal Herrian eta erbestean

Read the rest of this entry »

Literatura Eskola 06/07 ikasturteko lehenengoa Larrabetzun egin genuen urriaren 28an. Aurrez aukeratutako gaia Kanturako testuak zen eta horretaz berba egiteko Koldo Izagirre eta Joseba Tapia hurreratu zitzaizkigun. Kanturako idatzitako testu mota guztien azterketa baino, batez ere, koplen azterketa egitea proposatu zigun Koldo Izagirrek.

Trikitiarekin lotutako testua izaki, urteetan baztertua eta laidotua izan zen kopla, batez ere bilketa lanetan ibiltzen ziren apaizen aldetik. R.M. Azkuek danzaz cantadas zeritzen eta Koldok adibide batekin baino gehiagorekin frogatu legez, Azkuek, koplen letrak aldatu egin zituen bai herritarrek kantatutakoari zerion ironia ulertzen ez zuelako bai estetiko zabarrak iruditzen zitzaizkiolako bai jaunaren irakaspenak kontuan hartzen ez zituztelako. Bilketa lan handiak egin zituen legez, desitxuratze eta baztertze lan handia ere egin zuen Azkuek. Ostera gerra aurrean bazen trikitian eta koplan deabrutasunik igartzen ez zuenik. 1923ko Zeruko Argia batean hara zer dio Jeme ezizeneko batek koplei buruz: kantatzen dituzten gauzatxoak, ordea, laburrak izan arren,askotan bitxiak eta politak izaten dira. Herri bakoitzean ezagutzen diranak bildu eta zabaltzea, lan atsegina ta ondorengo onak ekarriko lituzkena izango litzateke(…) Ohitura hau ahaztuta zegoan Donosti aldean; zanik ere ez zekiten askok. Donostiko ayuntamentuak, ordea, beste jai batzuen artean hau ere zuan, eta oso atsegin izan zitzaion herriari. Euskal-Esnaleak eratu duan idazti-sariketan, trikiti hoietan abesten (kantatzen) diran kanta politenak biltzen dituanari emateko sari bat dauka jarrita ( http://www.hemeroketa.com/tmp/1162363431158.pdf) . Trikitiaren eta koplaren aldekoak baziren, beraz. Horien artean Euskal Esnalea sortu eta bizirik iraunarazi eta Pernando Amezketarra idatzi zuen Gregorio Mujika aipatu zuen Koldo Izagirrek. Oso euskaltzale eta langiletzat definitu zuen eta koplen alde lan egin zuen bakarrenetakotzat.Baina ez zen bakarra izan, antza, eta koplaren berreskuratzen eta duintze lan horretan oso garrantzitsua izan zen Errose Bustintza Mañarikoren lana. Harek batukoak dira, berbarako, Euzkadi egunkarian Dantza-abesti zaharrak zeritzenak.

Emakumea eta koplak ere aztertu genituen eta irakurritako kopletatik ondorioztatu genuenez, emakumeak kantatzen duenean, gizona alferra eta ezdeusa da, adimen eta ganora gutxikoa. Gizona kantari denean ere, emakumea ezdeusa da baina horrez gain, sexualki erdeinatu ere egiten du gizonak. Sorta gutxi daude emakumearen eta gizonaren arteko elkarrizketa agertzen dutenak, akaso Maritxu nora zoaz da ezagunena, baina sasoi batean, oso ezagunak egin ziren Zegamako itsua eta bere andrea herriz herri kantatzen eta saltzen zituzten kopla eta bertso idatziak direla-eta.

Hamaiketakoaren ostean, Joseba Tapiak bere ibilbidean trikitiak eta koplak izan duten garapena azaldu zigun. Duela urte gutxi arte, eta kasu batzuetan gaur egun arte ere, trikitiaren eta koplaren mundua, oso mundu itxitzat definitu zuen Josebak, baserri eta erlijioari estuki lotutakoa. Kantatzen zutenaren edukiari oso gutxi erraparatzen ziotela aitortu zuen, garrantzitsuena instrumentua ahalik eta arinen eta ondoen jotzea zela; berdin zitzaiela emakumea erdeinatzen zuten koplak kantatzea, testuak ez zuen-eta, baliorik. Denborarekin iritzia aldatu eta testuari musikari besteko garrantzia ematen diola esan zigun Josebak. Koldo Izagirrerekin euskal poesia irakurten ikasi zuenetik, Hiru Trukuko Ruper Ordorika eta Bixente Martinezekin birtuosismoa baino gordintasuna eta sotiltasuna hobesten ikasi zuenetik, musika testuaren alboan esertzen du. Kopla, laburra eta itxia izaki, musikatzeko errezagoa dela aipatu zuen, ostera orain aukeratzen dituen poemak, luzeagoak, errima gabeak eta askeagoak izaki, musikatzea, zailago eta era berean aberasgarriago egiten zaizkio. Trikitia lagun, Real Politik diskoan ageri diren Bilintx, Jacques Prevert, Eneko Barberena eta Charles Uhalderen testuak zergatik eta nola musikatu zituen erakutsi zigun, zelan erabaki zuen kantua noiz amaitu, non egin intentsitatean gora, non behera…

Eta horrela joan zitzaigun goiza… eta bazkalondoa. Hau iruzkin laburra baino ez da izan. Bertaratu ziren gainontzeko Eskolakideek ere izango dute zer kontatu.

2002ko urrian jarri zuen abian Larrabetzuko bihotz bakartien klubak. Orduan irakurtzen ikasi gura genuela aldarrikatu genuen, jakin gura dugula nork noiz non zer zergatik eta zertarako idatzi zuen. Orduan best-sellerrek ez gintuztela asetzen oihukatu genuen, munduko literatura argitaletxe boteretsuenen ilunpeetatik argitara ekarri behar genuela, ez dugula onartuko zer irakurri behar dugun esango digun ebazpen ofizialik. Horri generitzon irakurlearen parte hartze aktiboa.

Larrabetzun hasi ginen biltzen, hilean behin, larunbat goizez, 30-35 literaturazale. Gaiak aukeratzeko irizpideak denon artean zehaztu genituen, aho batez: Euskal literatura munduan eta mundua euskal literaturan; Aitzol, Orixe, Lizardi, Lauaxeta, Vladimir Maiakovski eta Aime Cesaire, euskarazko literatura aldizkariak, literatura eta kazetaritza, euskal antzerkia, Gabriel Aresti, Silvia Plath, Joseba Sarrionandia, Penando Amezketarra eta Metxa, estatu batuetako literatura beltza, Bernardo Atxaga…

Ikasturtez ikasturte aurrekoetan ikasitakoa osatzen ahalegintzen gara. Baina ez dira gaiak osatu gura ditugun bakarrak, ikuspegiak ere osatu gura ditugu eta orain arte Larrabetzu bilgune izan duen Eskolak Hernanin, Oreretan, Gasteizen, Iruñean, Azpeitian, Senperen eta Lazkaon zabalduko ditu ateak. Honenbestez, Literatura Eskola 06/07 antolatuko dute:

Larrabetzu: bihotz bakartien kluba

Hernani: Natza elkartea

Orereta: Mikelazulo elkartea

Gasteiz: UEUko literatura saila

Iruñea: Euskaldunon Biltokia

Azpeitia: Uztarria kultur elkartea
Senpere: Hatsa elkartea

Lazkao: Goierriko kastak

Euskal Herrian literaturarekiko zaletasuna kutsarazten ahalegintzen garen batzuk bildu gara, batzuk, gu.

06/07 ikasturtea

Eskolak hilean behin izango dira, urritik ekainera, larunbat goizetan, 10:00etatik 14:00etara. Eskoletan parte hartzeko aukera bat baino gehiago egongo da: Urte osorako izena emanda zein norberari interesatzen zaizkion eskoletara joanda. Hori bai, azkena aukeratzen duenari gutxienez astebete lehenago jakinarazteko eskatuko diogu.

• Izena ematea

arrekikili@gmail.com helbidera idatzi eta jakinarazi: Deiturak eta harremanetarako telefono zenbakia.

Ikasturte Osorako

Epea: urriak 20

Matrikula: 10 €

Eskola jakin baterako

Epea: Eskola eguna baino astebete lehenago

Matrikula: 10€

• Urriak 28, Larrabetzu: Kanturako testuak. Joseba Tapia eta Koldo Izagirre…
• Azaroak 18, Hernani: Nemesio Etxaniz, Andima Ibiñagabeitia: euskal literatura erbestean. Pako Sudupe…
• Abenduak 16, Orereta: Literatur kritikaz: zenbait terrorista. Markos Zapiain…
• Urtarrilak 13, Gasteiz: Lolitismoa literaturan. Katixa Agirre…
• Otsailak 10, Iruñea: Julio Cortazar. Jon Alonso…
• Martxoak 10, Azpeitia: Bi mundu-gerren arteko Europa erdialdeko idazleak. Anjel Lertxundi…
• Apirilak 28, Senpere: Itxaro Borda. Luzien Etxezaharreta…
• Maiatzak 19, Lazkao: Generoa haur literaturan. Julen Gabiria…
• Ekainak 16, Larrabetzu: Literatura eta kanonak. Iratxe Retolaza…